Wat 14 juli herdenkt
Frankrijk heeft geen onafhankelijkheid te vieren: 14 juli viert de Republiek en de natie. De wet van 6 juli 1880, voortgekomen uit een voorstel van volksvertegenwoordiger Benjamin Raspail, past in één zin: ‘De Republiek neemt 14 juli aan als dag van het jaarlijkse nationale feest.’
De tekst zegt niet welke 14 juli hij eert. Twee data overlappen elkaar:
- 14 juli 1789, de bestorming van de Bastille, aan het begin van de Revolutie;
- 14 juli 1790, het Federatiefeest (Fête de la Fédération), dat een jaar later de eenheid van de natie viert.
In de Senaat leggen de sprekers in 1880 de nadruk op de Federatie, een symbool van eenheid eerder dan van geweld. Historici debatteren er nog over: sommigen zien in 14 juli een ‘tweekoppige’ datum, die beide gebeurtenissen tegelijk eert.
Het feest van de Republiek
De wet-Raspail doorloopt de stappen snel: ingediend op 21 mei 1880, goedgekeurd door de Kamer op 8 juni, door de Senaat op 29 juni, afgekondigd op 6 juli. Onder de Derde Republiek dient het feest ook om het leger te verheerlijken, vandaar de plaats van de militaire parades.
Het huidige regime, de Vijfde Republiek, steunt op de grondwet van 4 oktober 1958. Artikel 2 legt de symbolen vast: de taal (Frans), het embleem (de blauw-wit-rode driekleur), het volkslied (‘La Marseillaise’), het motto (‘Liberté, Égalité, Fraternité’) en het beginsel, ‘bestuur van het volk, door het volk en voor het volk’.
Parade, bals en vuurwerk
's Ochtends vliegt in Parijs de Patrouille de France over de Champs-Élysées. De president van de Republiek inspecteert de troepen, waarna de militaire parade de avenue afdaalt.
Het volksfeest is over twee avonden verdeeld. Veel steden houden hun bal op 13 juli, te beginnen met de brandweerbals, en sommige steken hun vuurwerk al op die vooravond af. In Parijs gaat het vuurwerk op vanaf de Eiffeltoren, de Trocadéro en de Pont d'Iéna, voor 500.000 tot een miljoen toeschouwers.
Twee andere nationale data markeren de kalender: 8 mei, de overwinning van 1945 in Europa, en 11 november, de wapenstilstand van 1918, een feestdag sinds de wet van 24 oktober 1922.
Talen en erfgoed
‘De taal van de Republiek is het Frans’, zegt de grondwet, die in artikel 75-1 toevoegt dat ‘de regionale talen tot het erfgoed van Frankrijk behoren’.
Met 56 plaatsen op de Werelderfgoedlijst van UNESCO hoort Frankrijk bij de best bedeelde landen. De eerste dateren van 1979:
- de Mont-Saint-Michel en zijn baai;
- het paleis en park van Versailles;
- de kathedraal van Chartres;
- de basiliek en heuvel van Vézelay.
De oevers van de Seine in Parijs volgen in 1991.
14 juli vieren in het buitenland
Fransen buiten Frankrijk wonen onder meer in de Verenigde Staten, Spanje, België, Zwitserland, het Verenigd Koninkrijk, Duitsland en Canada. 14 juli valt midden in de zomer: ver van Parijs wordt het feest vaak een picknick, een bal of een aperitief met landgenoten.
Wil je Fransen in je stad vinden? Begin bij de hub van de Franse diaspora, en dan de pagina's Fransen in België, Fransen in Zwitserland of Fransen in Canada. Bij de buren viert België zijn nationale feestdag op 21 juli, Zwitserland op 1 augustus.