Wat 1 december herdenkt
Op 1 december 1918 komt in Alba Iulia de Grote Nationale Vergadering van de Roemenen uit Transsylvanië en Hongarije samen, met 1.228 verkozen afgevaardigden. Ze komen uit Transsylvanië, het Banaat, Crișana en Maramureș en stemmen unaniem voor de vereniging van deze gebieden met Roemenië.
De resolutie van Alba Iulia legt ook principes vast voor de nieuwe staat: nationale vrijheid voor de volkeren die er wonen, gelijkheid van de erediensten, algemeen stemrecht, persvrijheid en een landhervorming. Datzelfde jaar roepen Bessarabië (9 april) en Boekovina (28 november) hun vereniging met het koninkrijk uit. De Roemenen noemen het geheel de Grote Unie.
Een nationale feestdag gekozen in 1990
De huidige datum komt er pas na de val van het communistische regime. Wet 10/1990 maakt van 1 december de nationale feestdag.
Daarvoor vervulden twee andere data die rol:
- 10 mei, tot de afschaffing van de monarchie in 1947: komst van prins Carol I in 1866 en bekrachtiging van de onafhankelijkheid in 1877;
- 23 augustus, van 1948 tot 1989: omverwerping van de regering van Ion Antonescu in 1944.
10 mei bestaat vandaag nog als Dag van de Monarchie, maar is geen vrije dag.
Van de vereniging van de vorstendommen tot de onafhankelijkheid
De moderne Roemeense staat ontstaat in 1859 uit de vereniging van de vorstendommen Moldavië en Walachije. 24 januari, sinds 2016 een feestdag, viert die vereniging.
Tijdens de Russisch-Turkse Oorlog leest Mihail Kogălniceanu op 21 mei 1877 (9 mei volgens de oude kalender) de onafhankelijkheidsakte voor in het parlement. Prins Carol I ondertekent ze de dag erna. Het Verdrag van San Stefano en daarna het Congres van Berlijn van 13 juli 1878 erkennen de onafhankelijkheid tegenover het Ottomaanse Rijk.
Roemenië treedt in 2004 toe tot de NAVO en op 1 januari 2007 tot de Europese Unie.
Taal en erfgoed
Het Roemeens is de officiële taal. Het volkslied, “Deșteaptă-te, române!”, klinkt voor het eerst in 1848 in Râmnicu Vâlcea; 29 juli is eraan gewijd.
Roemenië telt 11 sites op de Werelderfgoedlijst van UNESCO, waaronder:
- de Donaudelta (1991);
- de kerken van Moldavië en het klooster van Horezu (1993);
- de dorpen met versterkte kerken in Transsylvanië;
- het historische centrum van Sighișoara en de houten kerken van Maramureș (1999);
- het monumentale ensemble van Brâncuși in Târgu Jiu (2024).
1 december vieren in het buitenland
Volgens de VN woont de Roemeense diaspora vooral in Duitsland en Italië, daarna in het Verenigd Koninkrijk, Spanje en Hongarije. Ook Frankrijk en België tellen er elk meer dan honderdduizend. 1 december valt aan het begin van de winter: een goed moment om landgenoten aan tafel te ontmoeten.
Zoek je Roemenen in je stad? Begin bij de hub van de Roemeense diaspora en daarna de pagina's Roemenen in Duitsland, Roemenen in Italië, Roemenen in Frankrijk of Roemenen in België. Bij de buren viert Moldavië zijn onafhankelijkheid op 27 augustus, en Bulgarije zijn nationale feestdag op 3 maart.