Wat 17 maart herdenkt
17 maart eert de heilige Patrick (rond 385-rond 461), missionaris en bisschop uit de 5e eeuw, voornaamste patroonheilige van Ierland. Volgens de overlevering is het de dag van zijn dood.
Het feest komt in het begin van de 17e eeuw op de christelijke kalender; de katholieke, anglicaanse, orthodoxe en lutherse kerken vieren het vandaag. De Bank Holiday (Ireland) Act maakt er in 1903 een feestdag van in Ierland, het jaar van de eerste Ierse parade, in Waterford. Volgens de legende gebruikte Patrick het drieblad, de shamrock, om de Drie-eenheid uit te leggen: men draagt het nog in het knoopsgat, samen met groen.
De weg naar onafhankelijkheid
De nationale feestdag markeert niet de onafhankelijkheid, die in de 20e eeuw stap voor stap tot stand komt:
- 24 april 1916: begin van de Paasopstand;
- 21 januari 1919: onafhankelijkheidsverklaring;
- 6 december 1921: ondertekening van het Engels-Ierse Verdrag;
- 6 december 1922: geboorte van de Ierse Vrijstaat;
- 29 december 1937: inwerkingtreding van de grondwet;
- 18 april 1949: inwerkingtreding van de wet op de Republiek Ierland.
In juni 1938 wordt Douglas Hyde de eerste president van Ierland; hij blijft aan tot 1945. Het land treedt op 1 januari 1973 toe tot de Europese Economische Gemeenschap en neemt later de euro aan.
Geen van die data heeft 17 maart verdrongen: het feest van de patroonheilige blijft de grote nationale dag, in het land zelf en in de diaspora.
Een feest geboren in Amerika
De parades van Sint-Patricksdag ontstaan in de 18e eeuw in Noord-Amerika, lang voor ze Ierland bereiken. Tot het einde van de 20e eeuw viert de diaspora 17 maart vaak uitbundiger dan het land zelf.
In Dublin houdt het St. Patrick's Festival zijn eerste editie op 17 maart 1996. Vandaag wordt geen enkele andere nationale feestdag in zoveel landen gevierd.
Talen en erfgoed
Het Iers is de eerste officiële taal, het Engels de tweede.
Twee Ierse plaatsen staan op de Werelderfgoedlijst van UNESCO:
- Brú na Bóinne, het archeologische geheel in de bocht van de Boyne, in het graafschap Meath (1993);
- Sceilg Mhichíl (Skellig Michael), in het graafschap Kerry (1996).
Het volkslied, ‘Amhrán na bhFiann’, ontstaat rond 1909-1910 in het Engels onder de titel ‘A Soldier's Song’. Peadar Kearney schrijft de tekst, Patrick Heeney de muziek. Liam Ó Rinn tekent voor de Ierse versie, en de regering neemt het op 12 juli 1926 aan als volkslied.
17 maart vieren in het buitenland
De Ierse diaspora woont vooral in het Verenigd Koninkrijk, dan in de Verenigde Staten en Australië. Op 17 maart is het feest overal te zien: parades, groene kleren en klavertjes markeren de dag tot ver buiten het eiland.
Wil je Ieren in je stad vinden? Begin bij de hub van de Ierse diaspora, en dan de pagina's Ieren in het Verenigd Koninkrijk, Ieren in de Verenigde Staten of Ieren in Australië. Op het vasteland viert Frankrijk zijn nationale feestdag op 14 juli, België op 21 juli.