Wat 28 oktober herdenkt
Op 28 oktober 1918 nemen Tsjechische politici in Praag vreedzaam de macht over en roepen ze een onafhankelijke Tsjechoslowaakse staat uit. Het verslagen Oostenrijk-Hongarije valt in de dagen daarna uiteen. Op 30 oktober sluit de Slowaakse verklaring van Martin de Slowaken aan bij de nieuwe staat.
De datum blijft de Tsjechische nationale feestdag, ook al bestaat Tsjecho-Slowakije sinds 1993 niet meer. De officiële naam zegt het: “dag van de oprichting van de onafhankelijke Tsjechoslowaakse staat”.
Van de Verklaring van Washington tot Tsjechië
De onafhankelijkheid wordt eerst in het buitenland voorbereid. Op 18 oktober 1918 publiceert de voorlopige regering de Verklaring van Washington, opgesteld door Tomáš Garrigue Masaryk en ondertekend samen met Milan Rastislav Štefánik en Edvard Beneš.
Op 14 november 1918 kiest de Nationale Vergadering in Praag Masaryk tot president. Hij is op dat moment in New York. Hij blijft staatshoofd tot 14 december 1935 en draagt dan het ambt over aan Beneš.
Na de Fluwelen Revolutie van 1989 gaan Tsjechen en Slowaken zonder geweld uit elkaar. Het federale parlement stemt voor het einde van de federatie op 31 december 1992, zonder referendum. Op 1 januari 1993 worden Tsjechië en Slowakije twee staten. Men spreekt van de “fluwelen scheiding”. Václav Havel wordt in februari 1993 de eerste president van Tsjechië.
Andere nationale data
De Tsjechische kalender telt meerdere feestdagen die met de geschiedenis van het land te maken hebben:
- 1 januari, dag van het herstel van de onafhankelijke Tsjechische staat;
- 8 mei, Dag van de Overwinning, einde van de Tweede Wereldoorlog in Europa;
- 5 juli, feest van de heiligen Cyrillus en Methodius, en 6 juli, verjaardag van de verbranding van Jan Hus in 1415;
- 28 september, dag van de Tsjechische staat;
- 17 november, dag van de strijd voor vrijheid en democratie.
Het land treedt op 12 maart 1999 toe tot de NAVO en op 1 mei 2004 tot de Europese Unie.
Taal en erfgoed
Het Tsjechisch is de officiële taal. De Tsjechische kroon blijft de nationale munt.
Tsjechië telt 17 sites op de Werelderfgoedlijst van UNESCO, waaronder:
- de historische centra van Praag, Český Krumlov en Telč (1992);
- Kutná Hora en de Sint-Barbarakerk (1995);
- het cultuurlandschap Lednice-Valtice (1996);
- de Villa Tugendhat in Brno (2001);
- Žatec en het landschap van de Saazer hop (2023).
28 oktober vieren in het buitenland
Volgens de VN woont de Tsjechische diaspora in de eerste plaats in Duitsland, ver voor Slowakije, en daarna in Oostenrijk, Canada, Israël en Zwitserland. Ver van Praag blijft 28 oktober een mooie gelegenheid om landgenoten te ontmoeten.
Zoek je Tsjechen in je stad? Begin bij de hub van de Tsjechische diaspora en daarna de pagina's Tsjechen in Duitsland of Tsjechen in Slowakije. Bij de buren eert Slowakije op 29 augustus de nationale opstand van 1944, en viert Polen zijn nationale feestdag op 3 mei.