Wat 27 april herdenkt
Koningsdag viert de verjaardag van de vorst. Willem-Alexander wordt op 27 april 1967 in Utrecht geboren en bestijgt de troon op 30 april 2013, bij de troonsafstand van zijn moeder, Beatrix. Sinds 2014 heet het feest Koningsdag en valt het op 27 april. Valt die datum op een zondag, dan wordt het feest de dag ervoor gevierd, op de 26e, zoals in 2014.
Twee tradities springen eruit. De vrijmarkt, een landelijke vrije markt, laat iedereen zijn tweedehandsspullen op straat verkopen, zonder vergunning en zonder btw. En het land kleurt oranje: men spreekt van "oranjegekte".
Van Prinsessedag tot Koningsdag
Het feest ontstaat op 31 augustus 1885 als Prinsessedag, voor de vijfde verjaardag van prinses Wilhelmina. Het wordt Koninginnedag wanneer Wilhelmina in 1890 de troon bestijgt.
In 1949 verschuift de datum naar 30 april, de verjaardag van koningin Juliana. Beatrix houdt 30 april aan na haar troonsbestijging in 1980, deels uit respect voor haar moeder. De troonsbestijging van Willem-Alexander brengt het feest terug naar de verjaardag van de vorst: 27 april.
Andere data uit de Nederlandse geschiedenis
Koningsdag herdenkt niet de onafhankelijkheid, die bijna een eeuw in beslag nam:
- in 1568 begint de Tachtigjarige Oorlog tegen Filips II van Spanje;
- op 26 juli 1581 breekt het Plakkaat van Verlatinghe met de koning van Spanje;
- op 30 januari 1648 maakt de Vrede van Münster een einde aan de oorlog: Spanje erkent de Staten-Generaal als soeverein;
- op 16 maart 1815 ontstaat het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden.
5 mei, Bevrijdingsdag, herinnert aan het einde van de Duitse bezetting in 1945. Nederland is een van de stichtende leden van de Europese Unie, de NAVO en de Benelux.
Talen en erfgoed
Het Nederlands is de officiële taal; in Friesland is ook het Fries officieel. In de Caribische delen van het koninkrijk zijn het Nederlands, het Engels en het Papiaments officieel.
Het koninkrijk telt dertien plaatsen op de Werelderfgoedlijst van UNESCO, waarvan twaalf in Europees Nederland. Daaronder:
- het molencomplex van Kinderdijk-Elshout (1997);
- de Amsterdamse grachtengordel (2010);
- de Waddenzee (2009), gedeeld met Duitsland en Denemarken;
- het Rietveld Schröderhuis in Utrecht (2000) en de Van Nellefabriek (2014);
- het historische centrum van Willemstad, op Curaçao (1997).
27 april vieren in het buitenland
Volgens de VN wonen Nederlanders in het buitenland vooral in België, daarna in Canada, Australië, Spanje en Turkije. Die cijfers splitsen niet alle herkomstlanden uit in de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk: de plaats van die twee landen blijft dus onbekend. Voor Koningsdag volstaan vaak een oranje kledingstuk en een ontmoetingsplek om de sfeer na te bootsen.
Wil je landgenoten bij jou in de buurt vinden? Begin bij de hub van de Nederlandse diaspora en ga dan naar de pagina's Nederlanders in België, in Canada, in Australië of in Spanje. Bij de buren viert België zijn nationale feestdag op 21 juli, en Duitsland op 3 oktober.