Wat 15 november herdenkt
Op 15 november 1988 sloot de Palestijnse Nationale Raad, het wetgevend orgaan van de Palestijnse Bevrijdingsorganisatie (PLO), in Algiers zijn 19e zitting af. Yasser Arafat las er de onafhankelijkheidsverklaring van de Staat Palestina voor, geschreven door de dichter Mahmoud Darwish. De Raad had ze aangenomen met 253 stemmen voor, 46 tegen en 10 onthoudingen.
De tekst steunt op resolutie 181 van de Algemene Vergadering van de VN, van 29 november 1947, die de deling van het Britse mandaat in twee staten voorzag. Arafat nam de titel van president aan; de Centrale Raad van de PLO verkoos hem in april 1989 tot eerste president van de Staat Palestina.
Van 1947 tot de verklaring van 1988
Het Britse mandaat eindigde op 14 mei 1948, de dag waarop de Staat Israël werd uitgeroepen. De oorlog die volgde, verdreef het grootste deel van de Arabische bevolking; de Palestijnen noemen dat de Nakba (“catastrofe”). De Westelijke Jordaanoever kwam onder Jordaans gezag, de Gazastrook onder Egyptisch bestuur.
Tijdens de Zesdaagse Oorlog in 1967 bezette Israël beide gebieden. In 1974 erkende de Arabische Liga de PLO als “enige legitieme vertegenwoordiger van het Palestijnse volk”. In juli 1988 zag Jordanië af van zijn aanspraken op de Westelijke Jordaanoever, ten gunste van de PLO.
Op het moment van de verklaring controleerde de PLO geen enkel gebied. Pas na het Gaza-Jericho-akkoord van 1994 oefende ze, via de Palestijnse Autoriteit, beperkt gezag uit over een deel van de Westelijke Jordaanoever en Gaza.
Een omstreden internationale status
Op 15 december 1988 nam de Algemene Vergadering van de VN akte van de uitroeping (resolutie 43/177). Op 29 november 2012 maakte resolutie 67/19, aangenomen met 138 stemmen tegen 9 en 41 onthoudingen, van Palestina een waarnemende niet-lidstaat. In mei 2024 kende een nieuwe resolutie het extra rechten toe in de Vergadering.
In september 2025 erkennen 157 van de 193 VN-lidstaten de Staat Palestina, die maand onder meer Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk en Canada. Israël betwist die staatsstatus, en de Verenigde Staten verzetten zich tegen toetreding als volwaardig lid. De grenzen, de status van Jeruzalem en het terugkeerrecht van de vluchtelingen blijven onopgelost.
Taal en erfgoed
Het Arabisch is de officiële taal; in het dagelijks leven spreekt men Palestijns Arabisch. Het Palestijnse borduurwerk staat sinds 2021 op de UNESCO-lijst van immaterieel cultureel erfgoed.
Palestina is sinds 2011 lid van UNESCO en telt er verschillende werelderfgoedplaatsen:
- de geboorteplaats van Jezus: de Geboortekerk en de pelgrimsroute, in Bethlehem (2012);
- Battir, land van olijven en wijnranken (2014);
- de oude stad van Hebron/Al-Khalil (2017);
- het oude Jericho/Tell es-Sultan (2023);
- het klooster Sint-Hilarion/Tell Umm Amer (2024) en Sebastia (2026).
15 november vieren in het buitenland
Volgens de VN wonen migranten uit Palestina vooral in Jordanië, met grote voorsprong, daarna in Syrië, Libanon, Libië, Saoedi-Arabië, Egypte en de Verenigde Arabische Emiraten. Ver weg brengt 15 november families vaak samen rond de vlag, een maaltijd of een culturele avond.
Wil je Palestijnen bij jou in de buurt vinden? Begin bij de hub van de Palestijnse diaspora, en dan de pagina's Palestijnen in Jordanië, Palestijnen in Libanon of Palestijnen in Egypte. Om de cultuur door te geven aan de jongsten, lees ook de band met het thuisland bewaren. Bij de buren viert Jordanië zijn onafhankelijkheid op 25 mei, en Libanon op 22 november.